Πώς δηλώνω ακαθάριστα οικόπεδα & τι ισχύει για το πρόστιμο

Με αλλαγές ανοίγει το 2026 η πλατφόρμα για τα ακαθάριστα οικόπεδα. Για άλλη μία χρονιά, οι ιδιοκτήτες οικοπέδων - και όχι μόνο οι ιδιοκτήτες - καλούνται να καθαρίσουν ακάλυπτους χώρους και οικόπεδα και να το δηλώσουν στην ειδική πλατφόρμα για τα ακαθάριστα οικόπεδα του gov.gr.

Οι αλλαγές περιλαμβάνονταν στο νομοσχέδιο με τη γλαφυρή ονομασία «Ενεργή μάχη», ψηφίστηκαν και τίθενται πλέον σε ισχύ. Η πλατφόρμα ανοίγει την 1η Απριλίου.

Τι αλλάζει στον καθαρισμό οικοπέδων το 2026

Mε μια ματιά:

• Υπόχρεοι δεν είναι μόνο ιδιώτες, αλλά και οι φορείς του δημόσιου τομέα
• Τα πρόστιμα για ακαθάριστα οικόπεδα που ήδη υπήρχαν άλλαξαν - για μη υποβολή δήλωσης- και προστέθηκαν κι άλλα, βάσει του εμβαδού του οικοπέδου
• Οι περιοχές είναι οι ίδιες, αλλά άλλαξε η διατύπωση στον ορισμό τους
• Αν έχεις πρόστιμο, μπορείς να κάνεις ένσταση.

Γιατί είναι υποχρεωτικός ο καθαρισμός οικοπέδων;

Αρχικά θα τολμήσω να πω πως με όσα είδαμε με φωτιές και καταστροφές τα τελευταία χρόνια - και όχι μόνο αυτά, απλώς αυτά είναι πιο πρόσφατα- η διαδικασία καθαρισμού οικοπέδων γίνεται γιατί το λέει η κοινή λογική.

Αν έχεις δει ακαθάριστα οικόπεδα με ξερά χόρτα να φτάνουν στο μπόι σου σίγουρα έχεις κάνει τη σκέψη πρώτον τι ζει εκεί μέσα και δεύτερον τι θα γίνει σε περίπτωση φωτιάς. Μπορεί το οικόπεδό σου να νιώθεις ότι μοιάζει με καλοκαιρινό πίνακα ζωγραφικής και να σκέφτεσαι κινηματογραφικά τοπία και ο άνεμος χορεύει το κριθάρι και τέτοια αλλά άλλο το σινεμά κι άλλο ο κίνδυνος φωτιάς. Ο καθαρισμός γίνεται στο πλαίσιο των προληπτικών μέτρων πυροπροστασίας.

Καθαρισμός οικοπέδων: Τι πρέπει να κάνεις

• Να μαζέψεις ξερά και σπασμένα δέντρα και κλαδιά και να απομακρύνεις κλαδιά που είναι σε άμεση επαφή με κτίσμα
• Να καθαρίσεις το έδαφος από φύλλα, ξερά χόρτα, ξερά κλαδιά
• Να κλαδέψεις όσα δέντρα χρειάζεται και να αραιώσεις θάμνους
• Να απομακρύνεις εύφλεκτα ή και πιθανώς επικίνδυνα υλικά
• Να μεταφέρεις όλα τα υπολείμματα με ασφάλεια (προφανώς δεν εννοούμε στο πεζοδρόμιο)

Προθεσμίες 2026: Έως πότε η δήλωση καθαρισμού οικοπέδου

Έχεις χρόνο έως τις 15 Ιουνίου για να καθαρίσεις το οικόπεδό σου και να κάνεις την αντίστοιχη δήλωση στην πλατφόρμα του υπουργείου Κλιματικής κρίσης και πολιτικής προστασίας akatharista.apps.gov.gr.

Καθαρισμός οικοπέδων: 15 Ιουνίου σχόλασες;

Όχι, μέχρι τότε θα πρέπει να έχεις καθαρίσει το οικόπεδο και να το έχεις δηλώσει, αλλά έχεις και την υποχρέωση να το διατηρείς καθαρό έως την 31η Οκτωβρίου, οπότε και ολοκληρώνεται η αντιπυρική περίοδος 2026.

Μέχρι τότε εσύ θα πρέπει να συντηρείς την καθαριότητα του οικοπέδου σου σε ό,τι αφορά ξερά χόρτα και εύφλεκτα υλικά κτλ. Μέχρι τότε θα συνεχίζονται και οι έλεγχοι δειγματοληπτικά, από δήμους και Πυροσβεστικό Σώμα.

Χρονοδιάγραμμα για καθαρισμό οικοπέδων 2026

Ποιους αφορά η δήλωση για τα ακαθάριστα οικόπεδα

Έχεις οικόπεδο και αγχώθηκες; Μισό, δες πρώτα ποιους και ποια οικόπεδα αφορά αυτή η διαδικασία. Να ξέρεις ότι από το 2026 η διαδικασία αφορά μεν τις ίδιες περιοχές, ωστόσο η διατύπωση στον ορισμό τους έχει αλλάξει καθώς εμπλέκονται πλέον και δασικοί χάρτες.

Να καθαρίσουν και να υποβάλουν δήλωση καθαρισμού είναι υποχρεωμένοι οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές ή υπομισθωτές οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων που βρίσκονται σε:

• περιοχές μέσα σε εγκεκριμένα ρυμοτομικά σχέδια
• περιοχές μέσα σε όρια οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο
• εκτάσεις που βρίσκονται σε ακτίνα 100 μ. από τα όρια των παραπάνω, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής
• εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής.

Από το 2026, την υποχρέωση να κάνουν αυτόν τον καθαρισμό σε ακαθάριστα οικόπεδα έχουν επίσης τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου καθώς και οι φορείς του δημόσιου τομέα.

Εξαιρούνται διαμορφωμένοι, συντηρημένοι κήποι και φυτεμένες επιφάνειες ακάλυπτων χώρων κτιρίων, πολυκατοικιών, κτλ.

Έλεγχοι για ακαθάριστα οικόπεδα

Μέχρι τις 31 Μαΐου, οι δήμοι έχουν την υποχρέωση να ενημερώσουν τους πολίτες για το τι πρέπει να κάνουν και για τον καθαρισμό του οικοπέδου τους και για τη δήλωση της διαδικασίας στην πλατφόρμα. Γιατί από 1η Ιουνίου αρχίζουν οι έλεγχοι.

Ελέγχους κάνει και το Πυροσβεστικό Σώμα, κυρίως για οικόπεδα για τα οποία έχουν γίνει καταγγελίες στην αντίστοιχη ψηφιακή υπηρεσία.

Ποια είναι τα πρόστιμα για τα ακαθάριστα οικόπεδα το 2026

Κι εδώ έχουμε αλλαγές. Τα πρόστιμα αφορούν το αν έχεις κάνει δήλωση ή όχι και το αν έχεις καθαρίσει ή όχι το οικόπεδό σου και τα επιβάλλουν είτε οι δήμοι είτε η πυροσβεστική. Συγκεκριμένα:

Πρόστιμα και κυρώσεις για ακαθάριστα οικόπεδα

Πρόστιμο για ακαθάριστα οικόπεδα: Μπορώ να κάνω ένσταση;

Ναι, μέσα σε 10 μέρες μπορείς να κάνεις την ένστασή σου στον φορέα που σου έκοψε το πρόστιμο. Ειδικά για την πυροσβεστική, μπορείς να κάνεις ένσταση και ψηφιακά.

Αν η ένσταση δεν γίνει δεκτή, ο δήμος κάνει μέσα σε 5 μέρες αυτεπάγγελτο καθαρισμό - και σου στέλνει τον λογαριασμό, εννοείται. Ειδικά σε περιφραγμένους χώρους, ζητά πρώτα από την πυροσβεστική να κάνει αυτοψία για ενδεχόμενο κίνδυνο πρόκλησης πυρκαγιάς.

Οδηγίες βήμα βήμα: Πώς γίνεται η δήλωση στο akatharista.apps.gov.gr

1. Συνδέεσαι στο gov.gr με τους κωδικούς σου του TaxisNet. Μπαίνεις στην πλατφόρμα για τα ακαθάριστα οικόπεδα, επιλέγεις την ενότητα «Ακαθάριστα οικόπεδα» και μπαίνεις «Υπηρεσίες για πολίτες». Στο σημείο αυτό θα επιλέξεις «Δήλωση καθαρισμού οικοπέδου» και «Συνέχεια».
2. Έτσι φτάνεις στη σελίδα «Στοιχεία οικοπέδου». Συμπληρώνεις τον ΚΑΕΚ (Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου) και πατάς «Αναζήτηση». Αν δεν τον ξέρεις ή δεν τον βρίσκεις, δες στην ψηφιακή υπηρεσία του Ελληνικού Κτηματολογίου. Αν ο ΚΑΕΚ είναι έγκυρος, η ψηφιακή υπηρεσία θα συμπληρώσει αυτόματα τα στοιχεία του οικοπέδου.
3. Αν το οικόπεδο βρίσκεται σε περιοχή που το Κτηματολόγιο δεν βρίσκεται σε λειτουργία (δηλαδή η κτηματογράφηση βρίσκεται σε εξέλιξη ή είναι υπό ανάρτηση), τότε επιλέγεις Συντεταγμένες (πρότυπο ΕΓΣΑ’87) και μπορείς να περάσεις τις συντεταγμένες ενός σημείου σύμφωνα με τις οδηγίες.
4. Θα εμφανιστεί το παρακάτω μήνυμα: «Οι συντεταγμένες που εισάγατε ανήκουν σε οικόπεδο που δεν έχει ακόμα καταχωρηθεί στο Ελληνικό Κτηματολόγιο». Το μήνυμα αυτό είναι απλά ενημερωτικό και σημαίνει ότι τα υπόλοιπα στοιχεία του οικοπέδου (Νομός, Δήμος κλπ.) δεν μπορούν να συμπληρωθούν αυτόματα από το Ελληνικό Κτηματολόγιο και γι' αυτό θα πρέπει να τα συμπληρώσεις εσύ.
5. Εάν η δήλωση καθαρισμού αφορά όλο το οικόπεδο τότε στο πεδίο «Η Δήλωση αφορά» επιλέγεις «Όλο το οικόπεδο». Διαφορετικά, επιλέγεις Κάθετες ιδιοκτησίες και τις συμπληρώνεις.
6. Στα «Στοιχεία δηλούντος» συμπληρώνονται αυτόματα τα στοιχεία σου. Σε περίπτωση που κάποια λείπουν μπορείς να τα προσθέσεις εσύ.
7. Στο επόμενο βήμα δηλώνεις τις ενέργειες πυρασφάλειας που έχεις κάνει και πατάς «Υποβολή». Στην οθόνη σου θα δεις τον κωδικό της δήλωσης.

Σημαντικό: Καλό θα είναι πριν την υποβολή να διπλοτσεκάρεις πως είναι όλα συμπληρωμένα σωστά γιατί δεν υπάρχει τρόπος να ακυρώσεις, να συμπληρώσεις ή να διορθώσεις δήλωση που έχει υποβληθεί.

Συχνές ερωτήσεις για τα ακαθάριστα οικόπεδα

Πάμε τώρα και σε πολλές λεπτομέρειες που μπορεί να σε μπερδέψουν και δεν χρειάζεται. Αν τώρα σκέφτεσαι «ναι, αλλά στο δικό μου οικόπεδο…» κι έχεις μια απορία, πιθανότατα το gov.gr έχει δώσει την απάντηση.

Το οικόπεδο ανήκει σε περισσότερους από έναν ιδιοκτήτες

Σε περίπτωση που η δήλωση καθαρισμού αφορά όλο το οικόπεδο τότε αρκεί να γίνει δήλωση από έναν ιδιοκτήτη. Διαφορετικά, σε περίπτωση που στο οικόπεδο υπάρχουν κάθετες ιδιοκτησίες, δίνεται η δυνατότητα να υποβάλουν δήλωση όλοι οι ιδιοκτήτες αναφέροντας τις κάθετες ιδιοκτησίες τους.

Πού βρίσκω τον ΚΑΕΚ του οικοπέδου;

Συνδέσου στην ψηφιακή υπηρεσία του Ελληνικού Κτηματολογίου και τσέκαρε τις Οδηγίες χρήσης / Δήλωση καθαρισμού.

Βάζω τον ΚΑΕΚ αλλά δεν βρίσκω το οικόπεδο

Σε περίπτωση που δεν έχει ολοκληρωθεί η κτηματογράφηση του οικοπέδου επιλέγεις «Συντεταγμένες (πρότυπο ΕΓΣΑ'87)». Δες τις Οδηγίες χρήσης / Δήλωση καθαρισμού. Σε περίπτωση που έχει ολοκληρωθεί η κτηματογράφηση του οικοπέδου και παρόλα αυτά σου βγαίνει το μήνυμα πως δεν βρέθηκε το οικόπεδο, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι στο οικόπεδο έχει μεταβιβαστεί η ψιλή κυριότητα (π.χ. στα παιδιά). Τη δήλωση καθαρισμού πρέπει να κάνουν όποιοι έχουν την ψιλή κυριότητα. Αν συμπληρώνεις τις συντεταγμένες και βλέπεις το μήνυμα «Οι συντεταγμένες που εισάγατε ανήκουν σε οικόπεδο που δεν έχει ακόμα καταχωρηθεί στο Ελληνικό Κτηματολόγιο», μην ταράζεσαι, μπορείς να συνεχίσεις τη διαδικασία κανονικά.

Τι επιλέγω στην καρτέλα «ενέργειες πυρασφαλείας»;

Είναι υποχρεωτικό να συμπληρωθούν και οι έξι επιλογές. Αν όμως δεν είχες την υποχρέωση για κάποια - δεν είναι όλα τα οικόπεδα στην ίδια κατάσταση- επιλέγεις «Όχι/δεν απαιτείται».

Ποιος θα καθαρίσει το οικόπεδό μου αν δεν το κάνω εγώ;

Εφόσον περάσει η προθεσμία και δεν έχεις κάνει δήλωση, θεωρείται πως συμφωνείς να καθαρίσει το οικόπεδό σου ο δήμος στον οποίο ανήκει. Οπότε θα κάνει τον καθαρισμό και θα σου χρεώσει το κόστος του. Και θα έχεις και το προβλεπόμενο πρόστιμο (υπολόγισε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο).

Τι γίνεται αν δεν μπορώ να κάνω δήλωση καθαρισμού οικοπέδου ηλεκτρονικά;

Σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας, για παράδειγμα λόγω ηλικίας, μπορεί να γίνει δήλωση με φυσικό τρόπο, μέσω της Πυροσβεστικής.

Έκανα δήλωση στην πλατφόρμα. Πρέπει να ενημερώσω και τον δήμο;

Αν κάνεις τη δήλωση στην πλατφόρμα, δεν χρειάζεται να τη στείλεις και στον δήμο. Έχει πρόσβαση στην εφαρμογή ούτως ή άλλως.

Και όχι, αν δεν έχεις την υποχρέωση δήλωσης δεν έχεις και την υποχρέωση να κάνεις αρνητική δήλωση (αυτό το διευκρινίζει το gov.gr και μας τρομάζει λίγο που χρειάστηκε αυτή η διευκρίνιση αλλά οκ, δημόσιο είναι αυτό, ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να ρωτήθηκε ή να ζητήθηκε ώστε να κριθεί απαραίτητος ένας τέτοιος αστερίσκος).

Μπορώ να διορθώσω ή να ακυρώσω δήλωση που έχω υποβάλει;

Όχι, δεν υπάρχει τρόπος ακύρωσης/τροποποίησης/διόρθωσης. Οπότε, προσοχή!

Καθαρισμός οικοπέδου τσεκ. Ασφάλεια σπιτιού;

Και τώρα που τα έκανες όλα σωστά με το οικόπεδό σου με την αντιπυρική προστασία στο μυαλό, σκέψου για μισό λεπτό αν έχεις φροντίσει αντίστοιχα και το σπίτι σου. Για ασφάλεια σπιτιού, λέμε, φυσικά.

Εδώ δεν έχεις να καθαρίσεις κλαδιά και ξερά φύλλα, αλλά έχεις κάποιον να καθαρίσει για σένα ό,τι κι αν προκύψει 🏡.